Prezentacja albumu „Wielka Litwa“
W dniu 10 grudnia w Centrum Litewskim przy Ambasadzie Litwy odbyła sie prezentacja albumu fotografii „Wielka Litwa. Album w języku litewskim i angielskim przedstawia zabytkowe obiekty architektoniczne ziem dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, które obecnie są poza granicami Litwy. W prezentacji książki wzięła udział autorka fotografii, Prezes Klubu Sygnatariuszy Aktu Niepodległości Litwy Birutė Valionytė i kurator projektu, sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy Stasys Kašauskas.
Zwracając się do zebranych S. Kašauskas podkreślił, że jest to unikalne wydanie, po raz pierwszy prezentujące dziedzictwo WKL. Autorka Fotografii B. Valionytė przyznała, że miała na celu zapoznanie się z obiektami architektonicznymi Litwy za granicą. Ponieważ listy takich obiektów nie było, sama podjęła się tego żmudnego zadania. Zdaniem autorki albumu, publikacja ta posiada znaczenie nie tylko jako dzieło sztuki, lecz również jako pomoc naukowa, tym bardziej że Litwa jest jedynym państwem bałtyckim, które przetrwało od średniowiecza do chwili obecnej. „Celem projektu było zapoznanie czytelników z Wielką Litwą, aby każdy mógł się przekonać, że Wielka Litwa jest realna. Wystarczy wsiąść do samochodu, zabrać ze sobą mapę, natomiast zawarty w albumie opis poprowadzi niezapomnianą historyczna trasą, na której można nie tylko wiele się dowiedzieć, ale również odczuć dumę ze swego państwa”.Historyk prawa prof. A. Zakrzewski zaznaczył, że obecnie na Litwie są stosowane najnowsze metody badawcze, a „Wielka Litwa” prezentuje negowane w czasie okupacji sowieckiej spojrzenie na historię, kiedy to istnienie państwa nie było kojarzone z aktualnymi granicami jednostek administracyjnych.
Album zawiera archiwum zdjęć, zgromadzonych przez autorkę w ciągu sześciu lat. Album przygotował do druku i wydał Klub Sygnatariuszy Niepodległości Litwy oraz wydawnictwo„Artlora”. W 2009 roku ukazały się w druku pierwszy i drugi tom, w roku bieżącym zostanie wydany trzeci, ostatni tom. Każdy tom liczy 600 stron. Tom pierwszy i drugi zawierają fotografie obiektów znajdujących się na terenie obecnej Białorusi, w tomie trzecim zostaną opublikowane zdjęcia i opis zamków, pałaców, mostów i in. zabytkowych obiektów znajdujących się obecnie na terenach Polski, Ukrainy i Rosji. Struktura publikacji odzwierciedla obecny podział administracyjno - terytorialny państw. Nazwa obiektów jest podana w językach litewskim, białoruskim i angielskim. Jeżeli widok obiektu został w przeszłości utrwalony na rysunku (np. wykonany przez malarza Napoleona Ordę (1807-1883), w albumie widnieje obok fotografii. Czytelnik może porównać, jak wyglądał obiekt przed ponad 150 laty i obecnie. Do albumu nie zostały włączone zdjęcia obiektów architektonicznych WKL, które są w bardzo zaniedbanym stanie lub zrujnowane.
Na początku grudnia prezentacja I – II tomów „Wielkiej Litwy” odbyła się w Brukseli, w sali Y. Menuhina Parlamentu Europejskiego, w dniu 18 grudnia 2009 roku - w UMK w Toruniu.
