Wilno i Warszawa iluminacją świetlną upamiętniły powstanie styczniowe z 1863 roku
22 stycznia, upamiętniając początek powstania 1863 r., na fasadzie Ratusza w Wilnie i na fasadzie Pałacu Prezydenckiego w Warszawie zabłysnęła projekcja wideo z herbem powstania 1863 roku.
Herb przedstawiający Orła Białego (Korona), Pogoń (Litwa) i Archanioła Michała (Ruś) symbolizuje jedność narodów przeciwko zaborcy. Mieszkańcy Wilna i goście stolicy mogli podziwiać projekcję na Placu Ratuszowym w tym samym czasie, co widzowie w Warszawie, tj. od godziny 17.00 w sobotę do niedzieli rano.
„Powstanie 1863–1864 przyczyniło się do rozwoju idei demokratycznej, ruchu narodowowyzwoleńczego. Cieszy nas, że nie zapominamy o naszej wspólnej historii i wspólnie z sąsiednim narodem polskim honorujemy datę szczególnie ważną dla obu naszych narodów. Projekcje wideo w stolicach Litwy i Polski symbolicznie jednoczą miasta i zachęcają do upamiętnienia tego znaczącego wydarzenia historycznego, które cechuje odwaga i jedność” – mówi zastępca burmistrza Wilna Edita Tamošiūnaitė.
Powstanie styczniowe jest jedną z wielu walk o przywrócenie państwowości. 22 stycznia 1863 r. w manifeście zapowiadającym początek powstania do walki o Ojczyznę i wyzwolenie ziem dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów wezwano narody Polski, Litwy i Rusi. Manifest głosił równość wszystkich mieszkańców kraju, wolność chłopów oraz prawo do ziemi w języku litewskim i polskim.
„To niezwykle cieszy, że dla uczczenia rocznicy powstania styczniowego został wybrany tak imponujący sposób” – powiedziała Małgorzata Stefanowicz-Pecela, dyrektor Instytutu Polski w Wilnie. „Powstanie styczniowe jest symbolem nie tylko wspólnoty historycznej i kulturalnej Polaków i Litwinów, ale także jednoczącego nasze narody umiłowania wolności i równości. Pamięć o powstańcach i ich ideałach, jak widzimy, może być doskonałą podstawą do kontynuowania dialogu między kulturami polską i litewską.”
Wiosną i latem 1863 r. powstanie objęło większość ziem dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Przed wojskami carskimi, które w 1864 r. liczyły 144 tys. żołnierzy, stanęło około 15 tys. żołnierzy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Przy silnej dominacji wojskowej władze carskie stłumiły powstanie i nie tylko zastosowały bezpośrednie represje wobec osób biorących w nim udział, ale także wprowadziły dyskryminacyjną politykę.
Po powstaniu z 1863–1864 r. wprowadzono powszechnie cyrylicę, w 1865 r. ogłoszono zakaz używania znaków łacińskich, w szkołach uczono tylko rosyjskiego, Polakom zakazano pracy w szkołach i instytucjach państwowych, wprowadzono nowe środki dyskryminujące polskojęzyczną szlachtę. Powstanie było ważnym punktem zwrotnym. Litwini, Polacy i Białorusini po raz ostatni walczyli w tym powstaniu ze wspólnym wrogiem i o wspólne państwo.
22 listopada 2019 r. w Wilnie odbyły się państwowe uroczystości pochówku przywódców powstańca K. Kalinauskasa, Z. Sierakauskasa i innych uczestników powstania.
Organizator – Ratusz wileńskie.
Partnerzy: Samorząd miasta Wilna, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Republiki Litewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej.
