Wystąpienie Przewodniczącego Sejmu Republiki Litewskiej Česlovasa JURŠĖNASA podczas obchodów rocznicy Konstytucji 3 Maja 1791 r.
Panie Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej,
Panowie Marszałkowie Sejmu i Senatu,
Panie Prezesie Rady Ministrów,
Szanowni Ambasadorowie,
Panie i Panowie,
Przyjaciele!
Jest wielkim zaszczytem dla mnie jako Litwina, iż mogę się do Państwa zwrócić z okazji obchodów rocznicy Konstytucji 3 Maja 1791 r., która wraz z Zaręczeniem Wzajemnym Obojga Narodów z dnia 20 października tegoż roku stanowi wspólne dzieło myśli politycznej Litwinów i Polaków.
Panie i Panowie, jeśli mi Państwo uprzejmie pozwolą, będę dalej przemawiać po polsku.
Siedem lat temu w znajdującym się nieopodal Zamku Królewskim w gronie członków Litewsko-Polskiego Zgromadzenia Poselskiego podczas obchodów dwieście dziesiątej rocznicy Konstytucji wspominaliśmy jej założenie, iż „długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady … wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów … z największą stałością ducha niniejszą Konstytucyję uchwalamy…”. Wtedyśmy w roku 2001 – parlamentarzyści litewscy i polscy – zaapelowali o wspólne uroczyste obchody tego święta w obu krajach. Dzisiaj cieszy, że wspólne świętowanie staje się piękną tradycją. W roku ubiegłym zorganizowaliśmy wspólne posiedzenie parlamentów Litwy i Polski, które za pomocą mostu telewizyjnego połączyło Wilno i Warszawę. W roku zaś bieżącym z inicjatywy przedstawicielstw dyplomatycznych Litwy i Polski już i w innych państwach świętują wspólnie Litwini i Polacy wraz z przyjaciółmi.
Dzięki tym obchodom świat coraz lepiej poznaje naszą wspólną historię, znaczenie pierwszej konstytucji w Europie. Wydana z inicjatywy Litewsko-Polskiego Zgromadzenia Poselskiego edycja Konstytucji w trzech językach – po polsku, litewsku i angielsku stała się pozycją cenioną przez solidne biblioteki światowe. Jest ona w posiadaniu Brytyjskiej Biblioteki Królewskiej, Biblioteki Prezydenta USA i szeregu innych. Świat zatem coraz lepiej poznaje dziedzictwo polityczne Litwy i Polski, będących, jak sądzimy, prekursorami jednoczenia się Europy.
Panie i Panowie,
Konstytucja stanowi jak gdyby uwieńczenie wspólnego wkładu Litwy i Polski do historii Europy. Nasz sojusz rozpoczęty Unią w Krewie, umocniło braterstwo broni na polu bitwy pod Grunwaldem, zaś Unia Lubelska stała się pierwowzorem dzisiejszej Unii Europejskiej. Stąd też niezwykle sensowne wydają się dziś słowa Ojca Świętego Jana Pawła II „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej!”.
Minione wieki – to czas naszych zwycięstw i porażek, to okres wspólnego męczeństwa i wspólnie przelanej krwi, a niestety czasami i wzajemnych waśni.
Panie i Panowie,
Nie mogę przy tej okazji nie wspomnieć, że przed prawie siedemdziesięciu laty walcząc ze wspólnym wrogiem nazistowskim podczas kampanii wrześniowej pod Warszawą ranny został mój ojciec Antanas – Litwin walczący w szeregach Wojska Polskiego.
Zawsześmy powinni pamiętać o ofiarach złożonych na ołtarzu naszej wolności!
Panie i Panowie,
Historia uczy nas, że zwyciężaliśmy działając społem. Zatem pragnąłbym życzyć nam wszystkim, aby najlepsze wspólne doświadczenia polsko-litewskie jak najczęściej i najpomyślniej były wykorzystywane dla dobra naszych krajów i całej Europy!
(Vertimas į lenkų kalbą / Tłumaczenie z języka litewskiego)